Emekli aylığına yeni hesap önerisi: Asgari ücret ölçütü

Şeker-İş Sendikasının hakemli İş ve Hayat Dergisi’nde yayımlanan makalede, emekli aylıklarının bağlanırken ve sonraki artışlarda asgari ücrete oranlanması önerildi. Öneri, daha önce emekli olanların aylıklarının da emekli oldukları tarihteki asgari ücrete oranı esas alınarak güncellenmesini öngörüyor.

Makalede, emekli aylıklarının 2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası çalışmalar için farklı parametrelerle hesaplandığı belirtildi. Dönemlere göre TÜFE ve gayrisafi yurt içi hasıla artışlarının hesaba katılma biçimi değişirken, kazançların güncellenmesinde dikkate alınan oranların zamanla düştüğü kaydedildi.

Makaleye göre en düşük aylığın belirlenmesinde de dönemler arasında farklı ölçütler kullanıldı. Hesaplama yönteminin ortalama aylık kazancı düşürdüğü, işçi emekli aylıklarının genel olarak altı ayda bir enflasyon oranında artırılmasının da aylıkların zaman içinde asgari ücrete kıyasla gerilemesine yol açtığı ifade edildi.

Önerilen modelin etkisi için verilen örnekte, prime esas kazancı ortalama üç asgari ücret düzeyinde olan ve 1 Şubat 2025’te emekli olan kişinin aylığı mevcut durumda 43.954 TL olarak hesaplandı. Makalede önerilen yöntemin uygulanması halinde aynı aylığın 67.874 TL olacağı belirtildi.

Makalede, 8195 prim günüyle bağlanan bir aylığın 1 Temmuz 2002’de asgari ücretin yüzde 97,93’ü düzeyindeyken 2012’de yüzde 55,76’ya, bu yılın ocak ayında ise yüzde 65,44’e gerilediği örneği de yer aldı. İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlarla emekliler arasındaki alt sınır farkına ilişkin olarak, günümüzde en düşük iş göremezlik gelirinin 46.500 TL, en düşük emekli aylığının 24.324 TL olduğu aktarıldı.

Makalede, aylıkların asgari ücrete endekslenmesinin bütçeye ilave yük getireceği belirtildi. Bu nedenle modelin uygulanabilmesi için gelir getirici faaliyetlere ağırlık verilmesi gerektiği kaydedildi.