Yeni sigorta düzenlemesi alışverişte onaysız poliçeyi yasakladı

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun hazırladığı Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik, 12 Kasım’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle tüketiciler, çevrim içi ya da fiziki alışveriş sırasında sigorta ürünlerini aracı olmadan doğrudan sigorta şirketlerinden alabilecek. Yani bir ürün satın alırken sigorta seçeneğiyle karşılaşmak mümkün olacak; ancak bu seçeneğin nasıl sunulduğu da artık açık kurallara bağlı.

En kritik güvence şu: Sigorta satın almak zorunlu tutulamayacak. Poliçe düzenlenmeden önce tüketiciye bilgi verilmesi ve onayının alınması gerekecek. Bu hükümler, sigorta teklifinin alışverişin parçası haline geldiği bir ortamda, teklif ile zorunluluk arasındaki çizgiyi belirliyor. Tüketici sigortayı seçmekte serbest olmalı; ürün satın almanın koşuluymuş gibi sunulmamalı.

Düzenlemenin gündelik hayata temas edeceği ürün grupları da geniş. Beyaz eşya, elektronik cihaz, telefon, tablet, mobilya, gözlük, saat, giyim, ev ürünleri ve kozmetik gibi alışverişlerde sigorta teminatları sunulabilecek. Dolayısıyla konu yalnızca belirli bir alışveriş türünü yapan sınırlı bir kesimi değil, farklı ihtiyaçlarla alışveriş yapan geniş bir tüketici kitlesini ilgilendiriyor. Böyle bir erişim kolaylığı sağlanırken, bilgilendirme ve onay şartlarının kâğıt üzerinde kalmaması önem taşıyor.

Rakamlar düzenlemenin ölçeğini gösteriyor: SEDDK, ilk yıl yaklaşık 10 milyon vatandaşın yaklaşık 70 milyon poliçeyle sigorta ürünlerinden yararlanmasını bekliyor. Bu, sigortanın alışveriş akışına ne kadar geniş biçimde dahil olabileceğine dair kurumun öngörüsü. Her poliçenin tüketiciye ne ölçüde fayda sağlayacağına ilişkin ayrı bir değerlendirme yapmak için haberde veri yok; ancak bu büyüklük, onay ve bilgilendirme kurallarının neden tali ayrıntı sayılamayacağını ortaya koyuyor.

Kurum, düzenlemenin bir yandan alışveriş anında sigortaya erişimi kolaylaştırmayı, diğer yandan olası istismarları önlemeyi amaçladığını belirtiyor. Bu iki hedefin aynı anda gerçekleşmesi, tüketicinin poliçeyi gerçekten isteyerek almasına bağlı. Onay alınması kadar, onaydan önce verilen bilginin anlaşılır ve karar vermeye elverişli olması da düzenlemenin tüketici açısından nasıl işleyeceğini belirleyecek. Haberde yönetmeliğin temel şartları aktarılıyor; uygulamanın ayrıntılarını ise zaman gösterecek.

Bu yüzden yeni yönetmeliği yalnızca satış kanalını değiştiren teknik bir düzenleme olarak okumamak gerek. Sigorta daha kolay erişilebilir hale gelirken, tüketicinin “hayır” deme hakkı da korunmak zorunda. İlk yıl için açıklanan poliçe beklentisi, bu korumanın çok sayıda işlemde karşılık bulacağını gösteriyor. Alışverişte sigorta seçeneği sunulabilir; fakat zorunluluk, yeterli bilgilendirme ve açık onay olmadan bu seçeneğin gerçek bir tercih sayılması mümkün değil.