Diyabetli herkes için yılda bir böbrek kontrolü önerisi

Türk Böbrek Vakfı, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla diyabetin böbrek sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun 2025 verilerine göre Türkiye, Avrupa Bölgesi'nde diyabetli yetişkin sayısının en yüksek olduğu ülke; 20-79 yaş grubundaki yetişkinlerin yüzde 16,5'i diyabetle yaşıyor ve yaklaşık 4,4 milyon kişi hastalığının farkında değil.

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emre Durcan, uzun süre yüksek seyreden kan şekerinin böbreklerdeki küçük damarlara zarar verdiğini ve kanı süzme işlevini bozabildiğini belirtti. Diyabet kaynaklı hasarın böbreklerde yıllarca belirti vermeden ilerleyebileceğini kaydetti.

Doç. Dr. Emre Durcan, hasar ilerlediğinde idrarda protein kaçağı görülebileceğini; yüksek tansiyon, fazla kilo ve sigaranın süreci hızlandırabildiğini aktardı. Türkiye'de hemodiyalize yeni başlayan hastaların yaklaşık beşte ikisinde böbrek yetmezliğinin temel nedeninin diyabet olduğunu söyledi.

Durcan, diyabetli herkesin yılda en az bir kez idrarda albümin/kreatinin oranını ve kandaki kreatinin düzeyini ölçtürmesi gerektiğini belirtti. Erken tanı, kan şekeri ve tansiyon kontrolü ile uygun tedavilerin böbrek hastalığının ilerlemesini önemli ölçüde yavaşlatabileceğini ifade etti.

Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk de böbrek hastalıklarının kişi kendini iyi hissederken belirti vermeden ilerleyebildiğine dikkat çekti. Erk, düzenli sağlık kontrollerinin önemini vurgulayarak böbrek hastalıklarının hastaların yanı sıra aileleri ve sağlık sistemini de etkilediğini söyledi.

Sağlık Bakanlığı'nın 2025-2030 Böbrek Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı'na göre Türkiye'de yaklaşık 9 milyon yetişkin kronik böbrek hastalığıyla yaşıyor. Türk Nefroloji Derneği'nin 23 ilde 10 bin 748 kişiyle yaptığı CREDIT araştırmasında her 6-7 yetişkinden birinde böbrek hastalığı saptandı; oran kadınlarda yüzde 18,4, erkeklerde yüzde 12,8 oldu. Araştırmaya göre yaklaşık 3 milyon kişinin böbreklerinin kanı süzme kapasitesi önemli ölçüde azalmış durumda; hastalığın görülme sıklığı yaşla artıyor ve 80 yaşın üzerindekilerde yüzde 50'yi aşıyor.