Dörtyol’da mandalina 2,5 liraya indi, işçilik gideri üreticiyi zorluyor
Listelerde sıradan görünen Dörtyol mandalinası haberi, üreticinin emeğiyle ürünün satış fiyatı arasındaki sert farkı gösteriyor. Bu yüzden yalnızca hasat bolluğu değil, üreticinin eline geçen fiyat da konuşulmalı.
Hatay’ın Dörtyol ilçesinde mandalina rekoltesi, kış ve ilkbahar aylarındaki yağışların etkisiyle beklenenin üzerine çıktı. Fakat bol ürün, bahçedeki üretici için kendiliğinden iyi haber olmadı: kilogram fiyatı 2,5 liraya kadar geriledi. Haberde aktarılan narenciye tüccarının sözleriyle, ürünün işçilik giderlerini karşılaması bile zorlaştı.
Aynı ürünün kentteki hallerde kilogramı 8 liradan satılıyor. Bu iki fiyat arasındaki fark, tek başına aradaki kazancın kime kaldığını ya da hangi giderlerin bu farkı oluşturduğunu açıklamıyor; haberde böyle bir döküm yok. Ancak bahçede oluşan fiyatın üretim sırasında yapılan emeği karşılamakta yetersiz kalabildiğini açıkça ortaya koyuyor.
Üretici açısından mesele, ürünün dalda kalmasıyla sınırlı değil. Toplanan mandalinaların çevre illere gönderildiği, buna rağmen Adana, Gaziantep ve Kahramanmaraş’ta da talebin yüksek olmadığı aktarılıyor. Yani haberin işaret ettiği tablo, hem bahçe fiyatındaki düşüşü hem de ürünün alıcı bulmakta zorlanmasını içeriyor.
Rekoltenin artması normalde daha çok ürünün piyasaya çıkması demek; fakat bu haberde bolluk, üretici için gelir artışına dönüşmüş görünmüyor. Ürün miktarı yükselirken bahçe fiyatı 2,5 liraya kadar düşüyor ve işçilik maliyetini karşılama güçlüğü öne çıkıyor. Bu nedenle yalnızca “mandalina bol” diye bakmak, üretim zincirinin en başındaki ekonomik baskıyı gözden kaçırabilir.
Okurun gördüğü 8 liralık hal fiyatı da bu hikâyeyi tek başına tamamlamıyor. Bahçedeki fiyat ile hal fiyatı arasındaki farkın nasıl oluştuğuna ilişkin ayrıntı haberde yer almıyor; bu yüzden farkın nedenini kesin bir açıklamayla dolduramayız. Fakat tüketiciye ulaşan fiyatla üreticinin eline geçen fiyatın farklı olduğu ve üreticinin giderlerini karşılamakta zorlandığı bilgisi, fiyat tartışmasının yalnızca raf ya da pazar etiketinden ibaret olmadığını gösteriyor.
Bu haberin büyütülmesi gereken yanı, bir ilçedeki hasat miktarından çok, yüksek rekoltenin üreticiyi korumaya yetmemesi. Bahçe fiyatı işçilik giderlerini karşılamıyorsa, bol ürünün üretici açısından nasıl bir sonuca dönüştüğü sorusu da önem kazanıyor. Dörtyol’daki mandalina tablosu, üretim ve satış fiyatları arasındaki mesafenin, emeğin karşılığını belirleyen temel meselelerden biri olduğunu hatırlatıyor.
Bu köşe, Yazı İşleri yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.