Sağlık bütçesinin payı yüzde 7,21’e indi, genel bütçenin gerisinde kaldı
Günün akışında küçük bir bütçe haberi gibi görünen bu gelişmeyi seçiyoruz; çünkü ayrılan toplam tutarın yanında sağlık harcamalarının genel bütçedeki payı da önemli. Genel Sağlık-İş’in raporundaki oranlar, 2027 teklifinde bu payın gerilediğini gösteriyor.
Sağlık Bakanlığının 2027 bütçe teklifi 1 trilyon 966,9 milyar TL. İlk bakışta büyük görünen bu rakam, tek başına sağlık hizmetlerine ayrılan kaynağın arttığını ya da ihtiyaçları karşılayacağını anlatmıyor. Bunun için bütçenin tamamındaki payına ve artış hızına bakmak gerekiyor; sendikanın raporunu haber yapan gelişmenin asıl önemi de burada.
Genel Sağlık-İş’in yayımladığı rapora göre Bakanlığın merkezi bütçe içindeki payı, 2026’daki yüzde 7,8’den 2027 teklifinde yüzde 7,21’e düşüyor. Bu, sağlık için öngörülen kaynağın nominal olarak büyümediği anlamına gelmiyor: teklif 1 trilyon 966,9 milyar TL. Ancak bütçenin toplamı daha hızlı büyüdüğü için sağlık kaleminin genel içindeki ağırlığı azalıyor.
Rapor, farkı artış oranlarıyla daha görünür kılıyor. Merkezi bütçenin yaklaşık yüzde 43,7 büyümesi öngörülürken sağlık bütçesindeki artış yüzde 33,4 olarak veriliyor. Yüzdeler arasındaki bu makas, tartışmanın yalnızca “Sağlığa ne kadar para ayrıldı?” sorusundan ibaret olmadığını; kamu kaynaklarının hangi alanlara, hangi hızla yöneldiğinin de izlenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Bütçenin içindeki bazı kalemler de kaynak dağılımını anlamak bakımından dikkat çekici. Şehir hastaneleri için ayrılan 160,5 milyar TL, Bakanlık bütçesinin yüzde 8,2’sine karşılık geliyor. Bu rakam tek başına şehir hastanelerinin hizmet kalitesi ya da maliyeti hakkında hüküm kurmaya yetmez; fakat sağlık bütçesinin neye ayrıldığının ve bu harcamaların hizmete nasıl yansıdığının açıklanmasını önemli kılar.
Sendikanın raporu bütçe tartışmasını sağlık çalışanlarının ekonomik durumuyla da ilişkilendiriyor. Genel Sağlık-İş, 2019’dan bu yana yaptığı alan araştırmalarında borçla geçinen sağlık çalışanlarının oranının yüzde 69,6’dan yüzde 85’e yükseldiğini bildiriyor. Bu veri sendikanın araştırmasına ait; bütün çalışanların durumunu tek başına tarif ettiği söylenemez, ancak sağlık hizmetini yürütenlerin çalışma ve geçim koşullarını da bütçe değerlendirmesinin dışında bırakmamayı gerektiriyor.
Raporda bir başka karşılaştırma, en düşük memur maaşının alım gücü üzerinden yapılıyor: 2016 Ocak’ta bu maaşla 15,81 çeyrek altın alınabildiği, Kasım 2026 başında ise sayının 6,70’e düştüğü belirtiliyor. Bu hesabın ortaya koyduğu tablo da sendikanın raporunda yer alan bir gösterge; ücretlerin sağlık bütçesiyle bire bir aynı şey olmadığını, fakat sağlık sisteminin kaynak ve emek boyutlarının birlikte tartışıldığını hatırlatıyor.
Teklifin Meclis Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülecek olması, bu oranları yalnızca bir rapor notu olmaktan çıkarıyor. Tartışmada toplam ödeneğin yanında merkezi bütçedeki payın neden gerilediği, öngörülen artışın hangi hizmet ve harcama kalemlerine dağıtılacağı, ayrılan kaynağın sağlık çalışanları ve vatandaşlar için nasıl sonuç vereceği de sorulmalı. Büyük bütçe rakamı haberdar eder; pay, artış ve dağılım ise kamu tercihini görmemizi sağlar. Gözden kaçmaması gereken haber tam da bu farktır.
Bu köşe, Yazı İşleri yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.